1. Қазақстан Республикасы ішкі істер органдары қызметкерлерінің сыбайлас жемқорлыққа қарсы стандарттары полиция, қылмыстық-атқару жүйесі, азаматтық қорғау қызметкерлері, әскери қызметшілер мен мемлекеттік әкімшілік қызметшілер (бұдан әрі - қызметкер) үшін құнды және моральдық сыбайлас жемқорлыққа қарсы бағыт-бағдарлар жүйесін құру арқылы ішкі істер органдарындағы сыбайлас жемқорлықтың кез-келген көріністеріне төзбеушілік атмосферасына қол жеткізуге бағытталған.
 
2. Өзінің күнделікті қызметінде ішкі істер органдарының қызметкері:
1) Қазақстан Республикасы Президентінің саясатын ұстануы және оны кезең-кезеңмен қолданысқа енгізуі;
2) заңдылықтың қағидаттарын, Қазақстан Республикасы Конституциясының, заңдары мен өзге де нормативтік құқықтық актілерінің талаптарын басшылыққа алуы, сыбайлас жемқорлыққа қарсы заңнаманы қатаң сақтауы;
3) жеке және заңды тұлғалардың құқықтарын, бостандықтары мен заңды мүдделерін сақтауды және қорғауды қамтамасыз етуі;
4) қоғам мен мемлекеттің игілігі үшін жұмыс істеуі, өздерінің іс-әрекеттерімен мемлекеттік биліктің беделін нығайтуы, ішкі істер органдарының атына кір келтіретін іс-әрекеттерді жасауға жол бермеуі;
5) мүдделердің жанжалы туындағаны, қызметтік міндеттерді орындау кезіндегі жеке қызығушылығы туралы, сыбайлас жемқорлық жүріс-тұрысқа және сыйлықтар алуға бейімділігі туралы тікелей немесе тура басшысына баяндауы;
6) қызметтік міндеттерін орындау кезінде жеке және (немесе) пайдакүнемдік қызығушылықтарды басшылыққа алмауы;
7) маңызды қызметтік шешім қабылдауға ықпал етуі мүмкін өзара қарым-қатынастардың белгіленген тәртібін бұзатын заңсыз өтініштермен әріптестері мен басшыларына жүгінуден аулақ жүруі;
8) басқа да адамдарды сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтар жасауға бейімдемеуі және мұндай іс-әрекеттерді көтермелемеуі;
9) әріптестеріне, басшылары мен өзге де лауазымды адамдарға сыйлықтар бермеуі;
10) қызметтік өкілеттіктерді орындаумен байланысты сыйлықтар алмауы;
11) мүліктік және мүліктік емес игіліктер мен басымдықтарды алу мақсатында таратуға жатпайтын қызметтік және өзге де ақпаратты пайдаланбауы;
12) егер жақын туысқандық және отбасылық қарым-қатынастардағы адамдар (әке-шешелері, жұбайылары, аға-інілері, апа-сіңлілері, балалары) тікелей қарамағында немесе бақылауында болса, оларды лауазымға тағайындаудан бас тартуы;
13) сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл жасауда, сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтарды ашуда белсенділік танытуы;
14) сыбайлас жемқорлықтың белгілі болған фактілері, оның ішінде материалдарды тездетіп қарағаны үшін қандай да бір пайда алуға бейімділігі не болмаса әуре-сарсаңға салу туралы басшылыққа дереу баяндауы;
15) орындау үшін алған өкімнің заңдылығына күдіктілігі туралы тура немесе тікелей басшысына дереу жазбаша түрде хабарлауы;
16) егер тікелей басшысының өзі мүдделер жанжалына тартылған болса, жоғары тұрған басшылыққа жүгінуі;
17) жоғары құқықтық сыбайлас жемқорлыққа қарсы мәдениетті ұстануы және әріптестерінен талап етуі;
18) туындауы мүмкін мүдделер жанжалының, сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтардың және олардың салдарларының себептері мен жағдайларын жою жөніндегі шараларды ұдайы негізде қабылдауы;
19) кірістер алумен байланысты кәсіпкерлік және (немесе) өзге де қызметті жүзеге асыруда біреуге көмек көрсетуден бас тартуды ұстануы;
20) үшінші адамдардың мүдделерін білдіруден немесе қамқорлық жасаудан, сондай-ақ олардың атынан іс-әрекеттер жасаудан аулақ жүруі;
21) басқа мемлекеттік органдардың, ұйымдар мен кәсіпкерлік субъектілерінің қызметіне заңсыз араласуды жүзеге асырмауы;
22) материалдық-техникалық, қаржылық және ақпараттық қамтамасыз ету құралдарын, сондай-ақ өзге де мемлекеттік мүлікті және қызметтік ақпаратты қызметтік емес мақсаттарда пайдаланбауы тиіс.
 
3. Мемлекеттік қызметтер көрсету, лицензиялық-рұқсат функцияларын іске асыру және халыққа өзге де қызмет көрсету кезінде қызметкерлерге:
1) мемлекеттік қызметтер тұтынушысы ретінде халықтың сұрау салуларын негізге ала отырып, көрсетілетін мемлекеттік қызметтердің сапасын арттыру жөніндегі шараларды ұдайы негізде қабылдау;
2) мемлекеттік қызметтер, лицензиялар мен рұқсат құжаттарын алуға арыздарды қарау кезінде әуре-сарсаңға салу фактілеріне жол бермеу, оларды белгіленген мерзімдерде беру;
3) мемлекеттік қызметтер, лицензиялар мен рұқсаттар алуға келген арыз иелерімен қызметтік емес қарым-қатынастарға түспеу;
4) құқық бұзушылықтар және (немесе) қылмыстар жасауға бейімделуге әрекеттер жасау туралы басшылыққа баяндау;
5) «бір терезеден беру» қағидасын сақтау, мемлекеттік қызметтер, лицензиялар немесе рұқсат құжаттарын алуға келген арыз иелерімен тікелей байланысты барынша азайту;
6) мемлекеттік қызметтер көрсету, лицензиялар немесе рұқсат құжаттарын алу үшін бекітілген тізбеге кірмейтін қосымша құжаттарды ұсынуды талап етпеу және сұратпау;
7) мемлекеттік қызметтер көрсету туралы қарау үшін қабылданған арыздар туралы, сондай-ақ оларды қарау дәрежесі туралы мәліметтерді автоматтандырылған ақпараттық жүйелеріне (олар болған жағдайда) уақтылы енгізу ұсынылады.
 
4. Қоғамдық тәртіпті және жол қауіпсіздігін қамтамасыз ету, әкімшілік және өзге де бұзушылықтарды анықтау, сондай-ақ жедел-алдын алу іс-шараларын жүзеге асыру кезінде қызметкерлерге:
1) азаматтармен қарым-қатынас жасау кезінде өзін таныстырудан (қызметтік куәлігін көрсете отырып, өзінің лауазымын, атағын және тегін айту) жалтармау;
2) өзі үшін немесе үшінші адам үшін заңсыз материалдық пайда алу мақсатында арандату сипатындағы кедергілер немесе өзге де жағдайлар жасамау;
3) қызметтік міндеттерін орындау және алдын алу іс-шараларын жүргізу кезеңінде техникалық құралдар бар болған жағдайда қоршаған ортадағы жағдайды, азаматтардың іс-әрекеттерін, оның ішінде ІІО қызметкерінің өзінің барлық іс-әрекеттерін аудио-бейнежазбаға жазу, өз қарауы бойынша аудио-бейнежазба құралдарын сөндірмеу, сондай-ақ жазбаны өшірмеу;
4) қызметкерлердің іс-әрекеттері мен талаптары азаматтарға түсінікті болуы үшін қажетті шараларды қабылдау;
5) Әкімшілік құқық бұзушылықтар туралы кодекстің басқа да нормалары бойынша әкімшілік құқық бұзушылықтарды қасақана дұрыс сараламау фактілеріне жол бермеу;
6) әкімшілік құқық бұзушылық белгілері табылған жағдайда кез-келген себептер бойынша әкімшілік жауапкершілікті жасыру және оған тартпау фактілерін болдырмау;
 
5. Сотқа дейінгі тергеулерді және қылмыстарды ашу, тергеу және жолын кесу жөніндегі жедел-іздестіру іс-шараларын жүзеге асыру кезінде қызметкерлерге:
1) сотқа дейінгі тергеу материалдары бойынша оң шешім қабылдағаны үшін, сондай-ақ жедел-іздестіру іс-шараларын жүргізу барысында пара алуға бейімдеу жағдайлары туралы басшыға дереу хабарлау;
2) сотқа дейінгі тергеу және жедел-іздестіру іс-шараларын жүргізу барысында белгілі болған мәліметті таратпау;
3) шешіміне мүдделі материалдар бойынша өзін-өзі шеттету туралы тікелей басшысына өтініш жасау;
4) құжаттар мен өзге де дәлелдемелерді жасыруға жол бермеу;
5) адамдарды жауапкершіліктен және сот төрелігінен жалтаруға жол бермеу және ықпал етпеу;
6) адамдардың есірткі құралдарын, психотроптық заттарды немесе алкогольдік ішімдіктерді алуына көмек көрсетпеу;
7) жедел-іздестіру қызметін жүргізуге бөлінген бюджеттік қаражатты мақсатты пайдалануды қамтамасыз ету;
8) жедел-іздестіру іс-шаралары мен сотқа дейінгі тергеулерде дәлелдемелерді бұрмалау фактілеріне жол бермеу ұсынылады.
 
6. Қылмыстық және әкімшілік жазаларды орындауды ұйымдастыру кезінде қызметкерлерге:
1) жазасын өтеп жатқан адамдардың туған-туыстарымен жеке не болмаса қандай да бір қарым-қатынастарда болмау;    
2) қамауда ұстау және бас бостандығынан айыру орындарына тыйым салынған заттарды бергені үшін заңсыз сыйақы алуға бейімдеу жағдайлары туралы тікелей басшылығына хабарлау;
3) қамауда ұстау және бас бостанддығынан айыру орындарында жазасын өтеп жатқан адамдардың пайдалануға тыйым салынған заттарды пайдалану фактілерінің жолын кесу, сондай-ақ олардың кіру тәсілдерін анықтау;
4) қызметкердің жазасын өтеп жатқан адамдармен қызметтік емес қарым-қатынастары туралы тікелей басшылығына баяндау ұсынылады.
 
7. Азаматтық қорғауды қамтамасыз ету және төтенше жағдайларды жою кезінде қызметкерлерге:
1) жеке не болмаса үшінші адамдардың мүдделеріне сеніп тапсырылған өрт және арнайы техниканы, жабдықтар мен керек-жарақтарды авариялық-құтқару және шұғыл жұмыстарды жүргізумен байланысты емес жұмыстарға пайдалану фактілеріне жол бермеу;
2) төтенше жағдайдың себептерін анықтау кезінде жеке қызығушылыққа жол бермеу не болмаса оны туындауының объективті себептерін жасыру мақсатында үшінші адамдардың мүдделері үшін әрекет жасамау;
3) авариялық-құтқару және шұғыл жұмыстарды жүргізу кезінде бөтеннің мүлкін ұрлау фактілеріне жол бермеу;
4) жанар-жағармай материалдарының, тауар-материалдық бағалы заттардың жұмсалуына және есептен шығарылуына ұдайы бақылауды жүзеге асыру ұсынылады.
 
8. Ішкі істер органдарының құзыретіне кіретін заңды және жеке тұлғаларды тексеруді ұйымдастыру кезінде қызметкерлерге:
1) жеке мүдделеріне және үшінші адамдардың мүдделеріне тексерістерге бастамамашылық жасауға жол бермеу;
2) тексерілетін субъектілердің есебінен тексеріс іс-шараларын алып тастау;
3) тексерілетін субъектілерге заңсыз талаптар қоймау, тексеріске жатпайтын өтініштермен жүгінбеу;
4) тексерісті жүзеге асыру кезінде тексеріске жататын қажетті ақпаратты тексерілетін субъектіге ұсыну;
5) Қазақстан Республикасы Кәсіпкерлік кодексі 140-бабының 3-тармағында көзделген жағдайларды қоспағанда, тексеріс аяқталған күні жүргізілген тексерістің нәтижелері туралы актімен тексерілген субъектіні таныстыру;
6) жеке және (немесе) пайдакүнемдік мүдделерде кәсіпкерлік қызметтің субъектілеріне қолдау көрсетпеу;
7) тексерістерді жүзеге асыру кезінде тексеріліп жатқан кәсіпкерліктің субъектілерінен тексеріске жатпайтын құжаттарды талап етпеу ұсынылады.
 
9. Қызметкерлерді іріктеу және орналастыру жөніндегі кадр жұмысын ұйымдастыру кезінде басшылар мен қызметкерлерге:
1) меритократия қағидасын басшылыққа алу;
2) жоғары тұрған лауазымға тек ішкі істер органдарының кадрлық резервінде тұрған адамдар қатарынан ғана тағайындау;
3) қызметкерлерді лауазымға тағайындауға арналған материалдарды қараудың белгіленген мерзімдерін сақтау және бақылау;
4) ішкі істер органдарына қызметке қабылдау кезінде ІІО қызметкеріне жүктелетін негізгі міндеттерді, тыйымдарды және шектеулерді түсіндіру;
5) қызметкерлер қызметтік тұрғын үй алуда мүдделерін заңсыз білдіру не болмаса қамқорлық көрсетуге жол бермеу;
6) нақты тұру мәніне тексеріс жүргізу арқылы қызметкерлерге тұрғын үй өтемақысына бөлінген бюджеттік қаражатты мақсатты пайдалануды қамтамасыз ету ұсынылады.
 
10. Барлық деңгейдегі басшылар қарамағындағылармен қарым-қатынастарда:
1) рулық, жерлестік және жеке сенімділік белгілері бойынша кадрларды іріктеу және орналастыру жағдайларына жол бермеу, меритократия қағидаттарын сақтауды қамтамасыз ету;
2) қарамағындағы қызметкерлердің міндеттері мен қызметтік өкілеттіктерінің көлемін нақты айқындау;
3) қарамағындағы қызметкерлердің арасындағы еңбек жүктемелерін тең бөлмеуге жол бермеу;
4) қарамағындағыларының қызмет нәтижелерін бағалау, сондай-ақ көтермелеу және жазалау шараларын қолдану кезінде әділеттілік пен объективтілік таныту;
5) қарамағындағыларға нақты орындалмайтын немесе олардың қызметтік міндеттеріне кірмейтін, сондай-ақ заңнамаға қарама-қайшы келетін өкімдер бермеу;
6) қызметтік емес сипаттағы мәселелерді шешу кезінде қарамағындағыларының қызметіне ықпал ету үшін қызмет бабын пайдаланбау;
7) қарамағындағы қызметкерлерді сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтар жасауға мәжбүрлемеу;
8) қарамағындағы және басқа да қызметкерлердің тарапынан сыбайлас жемқорлыққа қарсы заңнаманың нормаларын бұзу фактілеріне жол бермеу және жолын кесу;
9) қарамағындағы қызметкер өзінің қызметтік міндеттерін орындау барысында туындайтын мүдделер дауын реттеу бойынша жан-жақты шараларды уақтылы қабылдау;
10) сыбайлас жемқорлықтың алдын алу жөніндегі жан-жақты шаралар қабылдау;
11) қарамағындағылардың сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтар жасауға ықпал ететін себептер мен жағдайларды жою;
12) қарамағындағылармен құмар ойындарға қатысудан аулақ жүру;
13) қарамағындағыларды қызметтік емес немесе жеке тапсырмаларды орындау үшін тартуға жол бермеу;
14) өзінің мінсіз жүріс-тұрысымен қарамағындағы қызметкерлерге үлгі көрсету ұсынылады.
 
11. Басшы оның қарамағындағы қызметкерлердің арасында осы Сыбайлас жемқорлыққа қарсы стандарттарды сақтауын қамтамасыз етеді және сыбайлас жемқорлыққа қарсы жұмысты ұйымдастырады.