Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаевпен әлемнің дамыған 30 мемлекеттігіне кіру ұлт жоспарын жариялады. Президентпен жоспарланған бес президенттік реформаға келесі тармақтар кіреді:
- Кәсіби мемлекеттік аппарат құру;
- Заңның үстемдігін қамтамасыз ету;
- Индустрияландыру және экономикалық өсім;
- Біртектілік пен бірлік;
- Есеп беретін мемлекетті қалыптастыру.
Құжатта бес президенттік реформаны іске асыру үшін 100 нақты қадам қөрсетілген. Негізгі ережелерде кәсіби мемлекеттік аппаратты құру, заңның үстемдігін қамтамасыз ету, индустрияландыру және экономикалық өсім, біртектілік пен бірлік, сонымен қатар есеп беретін мемлекетті қалыптасыру бойынша қадамдарды қамтиды.
Ең алғаш бағдарламаны Нұрсұлтан Назарбаев 5 мамыр күні кеңейтілген Үкімет отырысында таныстырды. Құжат бұл – қалай 5 президенттік реформаны өткізудің практикалық қадам бойынша нұсқаулығы болып табылады. Олардың жаһандық мақсаты – Қазақстанның ең дамыған 30 елдің құрамына кіру.
Алғашқы міндетті кезекте кәсіби мемлекеттік аппаратты құру, мемлекеттік қызметке түсу рәсімін жаңғырту кіреді. Тағы бір институционалдық реформа заң үстемдігін қамтамасыз ету керек болды. Құқық қорғау саласына іріктеу жүйесін жақсартуға ұсныс жасалды және жергілікті полиция қызметін құру. Сонымен қатар, судьяларға талаптың күшейтілетіні, ал сот сатыларының саны оңтайландыратындығы да бар. Ал ең бастысы – соттар өз ащықтықтарына үлкен екпін жасайтындығында атап өтті.
«Бес институционалдық реформаны жүзеге асырудағы 100 нақты қадам» ұлт жоспарында Елбасы жаңа мемлекеттік қызметшінің әдеп кодексін әзірлеу жолында жаңа әдеп ережелерін енгізді.
Мемлекеттік қызметшілердің қызмет әдептілігін ұстану саласындағы жаңа заңнамалардың бірі Қазақстан Руспубликасы президенті Жарлығымен бекітілген (әдеп кодексімен бірге) әдептілік уәкілеттілігі туралы ережесі болып табылады. Мемлекеттік қызметшілердің әдеп кодексінің жаңа қағидалары мен ережелеріне сәйкес мемлекеттік қызметшілер қызметтен тыс уақытта жалпы қабылданған моральдық-әдептілік нормаларын ұстануға, қоғамға жат мінез-құлық, оның ішінде қоғамдық орындарда адамның қадiр-қасиетiн және қоғамдағы адамгершілікке нұқсан келтіретін масаң күйде болу жағдайларына жол бермеуге, қарапайым болуға, тиісті көрсетілетін қызметтерді алу кезінде өзінің лауазымдық жағдайын баса көрсетпеуге және пайдаланбауға, өз тарапынан қоғамдағы адамгершілікке, тәртіпке және қауіпсіздікке қол сұғушылыққа әкелетін заңнама талаптарын бұзуға және басқа азаматтарды құқыққа қарсы, қоғамға жат әрекеттерді жасауға тартуға жол бермеуге тиіс. Жамбыл облысы Төтенше жағдайлар департаментінде мемлекеттік органдар жүйесінде аса маңызды назар қызметке жаңа қабылданған жас мамандарды тәрбиелеуге бөлінуде. Осылайша, жас мамандар жұмыс күндерінің алғашқы кезеңінде-ақ сыпайылық, қарапайымдылық, әріптестерімен және азаматтармен сөйлесу кезіндегі сөйлеу мәдениеті сияқты жақсы қасиеттер туындайды. Әдеп кодексі жалпы өзін өзі ұстау нормаларының басқа да тұстарын қамтиды. Мысалы, кодексте мемлекеттік қызметшілердің сырт келбеті олардың қызметтік міндеттерін орындау кезінде мемлекеттік аппараттың беделін нығайтуға ықпал етуге, іскерлікпен, ұстамдылықпен және ұқыптылықпен ерекшеленетін жалпы қабылданған іскерлік талаптарына сай болуға тиіс екендігі де қарастырылғын.
Бұл бес реформа – ел дамуы секторының іргетасының кілті және бір жерде басқаны қисынды жалғастырады. Бұл шаралар Қазақстанға қиын мезгілді сынақтан өту үшін берік қорын беруі қажет. Ал тапсырма – «2050- стратегиясын» іске асыру және мемлекетті нығайту. Бұл тек мемлекеттік қызметкерлер халыққа адал және беріліп қызмет еткенде және қызмет түрін алғандарға оңтайлы болғанда құрылған есеп беретін мемлеткетте ғана болуы мүмкін.
Есен Кетебаев
Жамбыл облысы ТЖД
Өрт қауіпсіздігі саласындағы бақылау және
профилактикалық қызмет басқармасының бастығы