27 PVLDr Poslanie «Төртінші өнеркәсіптік революция жағдайындағы дамудың жаңа мүмкіндіктері» атты Қазақстан халқына Жолдауында Мемлекет басшысы қазіргі заманғы технологияларды енгізуге, соның ішінде төтенше жағдайлардың алдын алу мәселелеріне ерекше назар аударды.
Экономистердің бағалауы бойынша қазіргі кезеңдегі экономикалық өсу мүмкіндіктері негізінен ғылыми-техникалық жетістіктерді пайдаланумен анықталады, сондықтан инновациялық стратегияның мақсаттарын және басым инновациялық бағдарламалар мен жобаларды қолдау тетігін айқындайтын инновациялық саясат мемлекеттік әлеуметтік-экономикалық саясаттың маңызды құрамдас бөлігі болып табылады.
Төтенше жағдайлардан келетін тікелей залалдың және оларды жоюға жұмсалатын шығындардың өсіп келе жатқан ауқымдары таяу уақытта елдер экономикасының апаттардан болатын шығындарды өтеу өте қиын болатынын көрсетіп отыр. Мұндай жағдайда тұрақты дамуға көшу тиімділігі төмен, табиғи және техногендік сипаттағы төтенше жағдайлардың қауіп-қатерін, мөлшері мен салдарын азайтатын алдын алу сипатындағы шаралар қабылданбай, деңгейін күрт көтермей және тиімсіз болады.
Дәл осы міндет ТЖ алдын алу мәселелеріне заманауи технологияларды енгізуді шешуі тиіс, жарқын мысалдардың бірі өзін тек оң жағынан ғана көрсете білген және негізінен су тасқыны жағдайын болжау, қар жамылғысының жай-күйін бағалау және табиғи өрттерге жедел ден қою үшін пайдаланылатын жер бетін зондтаудың ғарыштық мониторингін келтіруге болады.
Павлодар облысында жер бетін зондтаудың ғарыштық мониторингі 2012 жылдан бастап жүргізіледі, облыстық бюджеттен шығындар жылына 2,5 млн.теңгеден 3 млн. теңгеге дейін құрайды.
Қар еру процесінің ғарыштық мониторингі қар жамылғысының түсу мерзімін бақылау мақсатында оны жедел картаға түсіруге арналған. Жекелеген нүктелердегі (метеостанциялардағы) қар жамылғысының жай-күйін сипаттайтын синоптиктердің мәліметтеріне қарағанда, ғарыштық мониторинг деректері облыстың барлық аумағының көрнекі суретін алуға мүмкіндік береді.
Су тасқыны мен сумен басылудың ғарыштық мониторингі су басу қаупі жоғары аумақтарды бақылау үшін жүзеге асырылады. Су басқан учаскелердің жедел карталары жағдайды бақылауға, елді мекендер мен аса маңызды объектілер үшін әлеуетті қауіпті бағалауға мүмкіндік береді.
Өрттің ғарыштық мониторингі өрт ошақтарын олардың дамуының бастапқы сатыларында (пайда болған кезде) белгілейді, бұл олардың даму болжамын және ықтимал қауіптерді бағалауды жасауға мүмкіндік береді.
Дала жануының саны көбінесе ауа райы жағдайына байланысты және аз алдын алу бағыттарына жатады.
Осылайша 2011 жылы бір дала жануының орташа ауданы 151 га құрады, 2012 жылы ғарыш мониторингін енгізгеннен кейін орташа ауданы 28,7 га болды, 2013 жылы 40 га., 2015 жылы 21 га., ағымдағы жылы 21,5 га. Өртпен қамтылған алаңдарды бір есе қысқарту және олардан келетін залалды азайту Павлодар облысының жер бетін зондтаудың ғарыштық мониторингін жүзеге асыруға арналған шығындарды бірнеше рет ақтайды.
Жалпы алғанда, ғарыштық мониторингті қолдану көктемгі себептің жағымсыз салдарларының алдын алу жөніндегі жұмысқа оң әсер етеді, табиғи өрттерге жедел ден қоюға, оттың одан әрі таралуына жол бермей, оларды ерте даму кезеңінде жоюды жүзеге асыруға мүмкіндік береді.
Осылайша, ел Президенті қойған міндет өте өзекті және төтенше жағдайлардың пайда болу тәуекелдерін төмендетуге, сондай-ақ олар туындаған кезде жедел ден қоюға бағытталған.
 
С. Сытник
Павлодар облысы ТЖД
ТЖ алдын алу бөлімінің бастығы